Onderstaand persbericht werd verspreid vanuit diverse Groninger bewonersorganisaties en andere initiatieven (waaronder Vakland het Hogeland), onder de titel ‘Samen verder met de Sociale Agenda van Nij Begun’. Daarin staat hoe Nij begun met bewonersinitiatieven en andere sociale plannen om moet gaan.
Nij begun – voor wie dit nog niet weet – is een programma dat maar liefst dertig jaar beslaat, waarin er wordt gewerkt aan herstel en perspectief voor Groningers en Noord-Drenten. De jarenlange gaswinning heeft namelijk diepe sporen nagelaten bij een groot deel van de inwoners. Een noodzakelijke voorwaarde voor een betere toekomst is het herstel van woningen én mensen. Terwijl schade wordt vergoed, onveilige huizen worden versterkt, huizen goed worden geïsoleerd, werkt NIj Begun ook aan het verkleinen van achterstanden: minder uitval op school, minder energiearmoede, meer gezondheid en vitaliteit. Ook bouwt de regio aan werk en ondernemerschap: ruimte voor mkb en innovatie, stages en banen voor talent.
In het vandaag (29 jan) uitgestuurde brief van bewonersorganisaties als Wedde dat ‘t lukt, Kracht van de Veenkoloniën, Vereniging Groningen Dorpen, Vakland het Hogeland, de BOKD en NLZVE –Nederland Zorgt voor Elkaar wordt geschetst dat Nij Begun wordt gewaardeerd omdat er veel geld komt voor inwonersinitiatieven en leefbaarheid. Tegelijk benadrukken deze inwonersorganisaties dat zeggenschap bij de gemeenschap moet liggen en dat professionals ondersteunend zijn. Belangrijke aandachtspunten zijn transparantie, het voorkomen van vervanging van bestaande budgetten, gelijke uitvoering tussen gemeenten en voldoende inspraak van inwoners. Alleen door echte samenwerking kan Nij Begun een geloofwaardige impuls worden voor leefbaarheid en vertrouwen.
De brief: de inhoud
Hier het persbericht: “De afgelopen periode hebben (koepels van) inwonersorganisaties intensief meegesproken over de uitwerking van de Leefbaarheidsmaatregelen van de Sociale Agenda van Nij Begun. Vanuit de praktijk en vanuit bundeling van lokale signalen namen Kracht van de Veenkoloniën, Groninger Dorpen en Wedde dat ’t lukt hier aan deel. Zij deden dit in afstemming met Vakland Het Hogeland, de BOKD en NLZVE –Nederland Zorgt voor Elkaar.
Op inhoud is er brede waardering voor wat is bereikt: er komt de komende jaren substantieel geld beschikbaar voor inwonersinitiatieven, buurt- en dorpshuizen, dorpsverenigingen en ondersteuning in wijken en dorpen. De intenties zijn helder en bieden kansen om leefbaarheid, gemeenschapszin, trots en vertrouwen te versterken.
Tegelijkertijd vragen wij aandacht voor de wijze van uitvoering. Voor inwoners staat één uitgangspunt centraal: zeggenschap en eigenaarschap moeten bij de gemeenschap liggen. We zien dit ook terug in de uitwerking zoals die er nu ligt. Plannen moeten van onderop ontstaan, met draagvlak. Professionele organisaties vervullen daarbij een faciliterende en ondersteunende rol, zonder de regie over te nemen. Nij Begun kan alleen slagen als het daadwerkelijk ruimte biedt voor een nieuwe manier van werken, waarin oude patronen worden losgelaten en vertrouwen leidend is. We blijven toetsen aan deze voor ons belangrijke randvoorwaarden:
• Dat de middelen direct ten goede komen aan wensen en behoeften van inwoners en hun initiatieven.
• Dat Nij Begun een aanvulling (“plus”) is en blijft op bestaande middelen, geen vervanging van bestaande budgetten.
• Dat de verdeling en besteding van middelen transparant en inzichtelijk zijn.
• Dat inwoners aantoonbaar zeggenschap hebben in de uitvoeringsgovernance van Nij Begun.
• Dat de uitvoering regelmatig wordt getoetst, voor het versterken van vertrouwen.
Zorgen en aandachtspunten rond ongelijkheid en voortgang:
• Doordat middelen via gemeenten lopen en per gemeente eigen leefbaarheid overleggen, werkwijzen en criteria ontstaan, dreigt ongelijkheid en vertraging.
• Op sommige plekken zien we nu al het risico dat bestaande budgetten worden afgebouwd, met de redenering dat inwoners in de toekomst bij Nij Begun kunnen aankloppen.
• In de eerste jaren is het beschikbare budget per gemeente beperkt. Veel buurt- en dorpshuizen hebben hun plannen al gereed terwijl het beschikbare budget in de start ontoereikend lijkt.
• Daar waar het niet lukt om inwoners een stevige stem te geven aan leefbaarheidstafels, bestaat het risico dat gemeenten en professionals de regie nemen en daarmee bepalend worden in d keuzes.
• De onafhankelijke positie van dorp- wijk ondersteuning.
Oproep tot samenwerking, krachtenbundeling en vervolg
De uitvoering van de Sociale Agenda van Nij Begun vraagt om meer dan een gedeelde verantwoordelijkheid; zij vraagt om concrete samenwerking en krachtenbundeling. Alleen door gezamenlijk op te trekken en één samenhangend verhaal uit te dragen, kan Nij Begun geloofwaardig zijn. Inwoners prikken door concurrentie, profilering en de “dans rond de pot met goud” heen. Alleen zo kan Nij Begun uitgroeien tot wat het moet zijn: een zichtbare en geloofwaardige impuls voor leefbaarheid en vertrouwen in Groningen en Noord-Drenthe.”
