Screenshot
Vierdaagse cursus kettingzagen NKC 4-certificaat Vrijwilligersacademie zit al helemaal vol
Vakdocent Henk Bolhuis: ‘Veiligheid, veiligheid, veiligheid – alles begint met veiligheid’
Begin februari verzorgt ervaren vakdocent Henk Bolhuis voor de Vrijwilligersacademie Het Hogeland een vierdaagse cursus kettingzagen. Deelnemers kunnen daarmee het zogeheten NKC 4-certificaat verwerven, dat in heel Nederland erkend wordt. De cursus is speciaal bedoeld voor vrijwilligers, zij-instromers in de groene sector en iedereen die op het Hogeland met bomen en boomzagen te maken heeft of krijgt. ‘Zelfs als je knotwilgen snoeit met een kettingzaag, heb je zo’n certificaat nodig.’
Bomen en takken zagen met een kettingzaag: het gebeurt vaak. Helaas ook nog te vaak zonder het vereiste NKC 4-certificaat. En dat is niet aan te raden, zegt vakdocent Henk Bolhuis. ‘Eigenlijk is dat certificaat er gekomen omdat er jaren geleden een paar dodelijke ongelukken waren rond kettingzagen,’ legt hij uit. ‘Dat bracht een schok teweeg in de sector. Sindsdien is het verplicht om eerst een cursus te doen en een certificaat te halen, voordat je een kettingzaag ter hand neemt.’
Veiligheid, veiligheid
De vierdaagse cursus is bedoeld om vrijwilligers en anderen kennis te laten maken met de do’s en don’ts van het motorkettingzagen. Wat mag je met zo’n apparaat? Hoe gebruik je het goed? We beginnen met de basisveiligheid en beschermingsmiddelen. Daarna hebben we het over het onderhoud van de zagen. Vervolgens gaan we aan de slag. Tijdens de praktijkdagen laten we de deelnemers stap voor stap veilig en goed bomen zagen en verwerken tot bijvoorbeeld haardhout. Bolhuis was tot voor kort directeur van Hoveniersbedrijf De Wilde Appel, gevestigd in Uithuizen. Het bedrijf – dat onder andere de klassieke achttiende-eeuwse siertuin van de Menkemaborg verzorgt – wordt nu gerund door zijn jongste dochter en haar man. ‘Geeft mij tijd om andere dingen te doen,’ zegt hij lachend. Zo gaf hij afgelopen jaar verschillende ‘groen’-lessen op de vmbo-school van Terra Winsum. En nu gaat hij dus ook aan de slag voor de Vrijwilligersacademie.
NKC 4
NKC staat voor het Nederlands Kettingzaag Certificaat. Er zijn er zes: van NKC 1 tot en met NKC 6. NKC 4 is een goede basis, legt Bolhuis uit. ‘Om dat te halen heb je geen eerdere certificaten nodig. Je kunt zó instappen.’ Ook ervaring is niet vereist. ‘Soms zit je dat zelfs in de weg.’ De vierdaagse cursus kettingzagen NKC 4 leidt uiteindelijk tot een examen, en wie dat haalt, mag gecertificeerd kettingzagen. ‘Het theorie-examen gaat over het onderhoud en bedrijfsklaar maken, en het praktijkexamen doen we in het bos.’
Er wordt wel het een en ander van de deelnemers verwacht. ‘De een is beter in theorie, de andere in de praktijk, maar je moet beide wel voldoende beheersen, net als bij een rijexamen.’ Veiligheid is en blijft een struikelblok merkt hij. ‘Daar begint het mee en daar eindigt het mee. Als je zakt dan is het vaak op dát gebied. Veilige werkomgeving, veiligheid voor jezelf en je omgeving. Omgaan met de kettingrem, storingen signaleren en verhelpen, al dat soort dingen.’
Maar er zijn ook andere aspecten die van groot belang zijn bij NKC 4. Bijvoorbeeld het vellen van zwaarder en complexer hout. En wat te doen met scheef hangende bomen? ‘Bij deze cursus werken we met bomen die een maximale doorsnee van 30 centimeter hebben op ooghoogte. Voor dikkere bomen en lastiger situaties heb je een hoger certificaat nodig.’ Gevaarlijk hout en bomen onder spanning herkennen is ook een aspect van de cursus. ‘Niet ieder hout is hetzelfde, en zeker als het onder spanning staat moet je weten wat het gaat doen voordat je de zaag erin zet.’
Geen hovenierscursus
De cursus is bedoeld voor iedereen die met het zagen van hout te maken heeft: groenvrijwilligers, zij-instromers en gepensioneerden die wel eens hout willen zagen, maar ook mensen met een groenopleiding die nog niet over de nodige diploma’s beschikken. ‘Het is voor iedereen die gediplomeerd met het zagen van bomen en hout bezig wil zijn. Zodra je een kettingzaag wil gebruiken, heb je zo’n diploma nodig, zeker als er een werkgever-werknemer relatie is.’
NKC 4 is geen volledige hovenierscursus – dat kan ook niet in vier dagen – en een complete dendrologische en botanische opleiding is het dus zeker niet, maar, zo benadrukt Bolhuis, er zal wel aandacht komen voor boomsoorten en -eigenschappen. ‘Een beuk heeft harder hout dan een wilg of vlier, en de waarde van zo’n boom voor de omgeving is ook anders. Dat zijn ook aspecten die we meenemen.’ Daarnaast wordt er ingegaan op regelgeving en – ook niet onbelangrijk – biodiversiteit. ‘Ik neem altijd een stukje natuurbeheer mee. Je moet een quickscan kunnen doen. Je kapt en zaagt niet zomaar.’
De cursus NKC 4 vindt plaats op maandag 2, woensdag 4, maandag 6 en dinsdag 10 februari 2026 van 09.00 tot 16.00 uur. De theorielessen worden gegeven bij Terra Next in Uithuizen, de zaaglocatie is in Wehe-den Hoorn. Meer informatie: https://centrumvrijwilligerswerkhethogeland.nl/cursus/motorkettingzagen-nkc4-certificaat-vierdaagse-cursus/.